Meslek Hastalıkları ile İlgili Tüm Bilgiler

Abdullah ALAS

Yazarın şu ana kadar yazılmış 269 makalesi bulunuyor.
  • 05 Mayıs 2020
  • 7 kez görüntülendi.

İş Sağlığı ve Güvenliği ile ilgili önemli kriterler değerlendirilirken şüphesiz ilk inceleneceklerden birisi de Meslek Hastalıklarıdır. Meslek hastalıkları; sadece çalışan veya işverenleri ilgilendirmeyip Aile Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ile Maliye Bakanlığı’nı dahi yakından ilgilendiren bir konudur.

Meslek hastalıkları, istatistiksel hesaplamaların yapılması, gerekli raporların tutulması ve değerlendirilmesi, kurumlar arası koordinasyon sağlanması ve gerekli önlemlerin alınması konusunda Aile Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’nı, tedavi ve korunma hizmetlerinin kesintisiz olarak sağlanması konusunda da Sağlık Bakanı’nı doğrudan ilgilendirmektedir.

Meslek Hastalıkları ile ilgili Tüm Bilgiler

Avrupa birliği uyum süreci kapsamında hayatımıza giren 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu çalışmaları yürütülürken ülkemizde daha çok dikkat çekilen meslek hastalıkları konusu gündeme alınmış ve 2010 yılında AÇSHB ve Sağlık Bakanlığı arasında “İş Sağlığı ve Güvenliği Alanında İş Birliği” protokolü imzalanmıştır. İmzalanan bu protokol ile ülkemizde ciddi anlamda meslek hastalığı seferberliğinin başladığını söyleyebiliriz.

Meslek Hastalığı Tanımı

Bireyin çalışma hayatı boyunca çalışmadan kaynaklı etkenler nedeniyle ortaya çıkan hastalık türü olarak tanımlayabileceğimiz meslek hastalıkları 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu Madde 14’de Hangi hallerin meslek hastalığı sayılacağı, “iş kazası ve meslek hastalığı bildirgesinin şekli ve içeriği verilme usulü ile bu maddenin uygulanmasına ilişkin diğer usul ve esaslar, Kurum tarafından çıkartılacak yönetmelikte düzenlenir” açıklamasına göre belirlenmektedir.

Meslek Hastalığı Tanımı Nedir

Burada dikkat edilmesi gereken en önemli konu; meslek hastalığı ve işe bağlı hastalık olarak belirlenen durumların arasındaki farkların meydana çıkarılmasıdır.

Meslek Hastalığı ile İşe bağlı Hastalıklar Arasındaki Farklar Nelerdir?

Çalışma hayatını doğrudan etkileyen meslek hastalıkları ile işe bağlı hastalıklar arasındaki farklardan bazıları aşağıdaki gibidir.

  • İşe bağlı hastalıklar aynı zamanda toplumda da görülebilen hastalıklardır.
  • Meslek hastalıkları, işe bağlı hastalıklardan daha az görülür,
  • Meslek hastalıkları etkenlere kısa süreli maruz kalma şeklinde ortaya çıkmaz, tekrarlanan sebepler sonucunda görülür.
  • Meslek hastalıkları değerlendirilirken çalışma ortamında bulunan riskler esas etmenlerdir. Tespit edilen risklere sürekli maruz kalınması durumunda yaşayan çalışanlarda meslek hastalıkları oluşmaktadır.
  • Çalışanlarda meslek hastalıkları genelde çalışma ortamında bulunan meslek hastalığına sebep olacak etken ile aylar hatta yıllarca maruz kalmasından sonra ortaya çıkabilmektedir. Örneğin tozlu ortama sahip bir işyerine ayda bir birkaç saat ziyaret gerçekleştiren bir kişide, o işyerinde yıllardır çalışan kişinin sahip olduğu meslek hastalığı görülme riski sıfıra yakın olarak nitelendirilebilir.
  • Sosyal Sigorta Sağlık İşlemleri Tüzüğü’ne göre çalışanda meslek hastalığı oluşabilmesi için meslek hastalığına neden olacak etkene en az 3 yıl maruz kalması gerekmektedir. Aynı tüzükte gürültüye bağlı işitme kaybı oluşması için en az 2 yıl gürültüye maruz kalınması gerekmektedir.

Meslek hastalığı ile işe bağlı hastalıklar arasındaki farklara;

  • Meslek hastalıklarının ilerleyici olması,
  • Başlangıç tarihinin kesin olarak saptanamaması,
  • Hastalık etkeninin tekrarlayan biçimde olması

Gibi maddeleri de ilave edebiliriz.

Çalışanın meslek hastalığı tanısının konulması sürecinden sonra hasarın tespiti için “Çalışma Gücü ve Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oran Tespit İşlemleri Yönetmeliği”

  • Sigortalı çalışanın meslek hastalığı veya iş kazası sonucunda sürekli iş göremezlik halinin meslekte kazanma gücünü ne kadar etkilediğine,
  • Hastalığa sahip olan sigortalı çalışanın işten ayrılma tarihinden sonra ne kadar süre sonra meslek hastalığı tanısı konulursa o iş ve işyerinden kaynaklandığının tespiti,
  • Hangi hastalıkların meslek hastalığı sayılacağına dair bilgileri bize vermektedir.

Meslek hastalıkları ile ilgili bu ön bilgilendirmeden sonra isterseniz Meslek Hastalığı Tarihçesi ’ne göz atalım

Meslek hastalığı Tarihçesi

Meslek hastalığına tarihsel olarak baktığımızda ilk bulgular; MS23-79 yılları arasında Pliny tozlu yerlerde çalışmanın risklerinden dolayı öksürük, nefes darlığı gibi belirtilerin görüldüğüdür. 15 ve 16.yüzyıllarda Avrupa’da madenlerde çalışan kişilerde en çok rastlanan hastalığın akciğer hastalıkları olduğunun tespiti de meslek hastalığı tarihçesinde önemli yer almaktadır.

İş Sağlığı çerçevesinde oldukça büyük adımlar atmış Dr. Bernardino Ramazzini, Çalışanların Hastalıkları adlı kitabında hastası ile görüşen tüm doktorlara onların işlerini de sormaları gerektiğini vurgulamıştır.

Meslek hastalıkları tarihçesine ülkemiz açısından bakacak olursak; SSK tarafından 1945 yılında iş kazaları ve meslek hastalıkları priminin toplanmaya başlayarak sosyal güvenlik ihtiyaçlarının karşılanmasını belirtmek isteriz. Hemen sonrasında SSK tarafından 1949 yılında ilk meslek hastalıkları olan “İstanbul Nişantaşı Meslek Hastalıkları Hastanesi” kurulmuştur. Kurumların yanında bireysel olarak meslek hastalıklarına karşı mücadeleyi sürdüren kişilerin varlığı da meslek hastalıklarının azaltılması çalışmalarında ülkemizde görülen örnek çalışmalar arasında yerini almış olup, Prof. Dr. Muzaffer Aksoy, 1974 yılında Benzen’in sebep olduğu kan hastalıkları ve özellikle lösemi sorunu üzerine yaptığı çalışmalar neticesinde ABD’nde benzen yasal sınırını 2 ppm’e düşürerek iş sağlığı ve güvenliği literatüründe yerini almıştır.

Bunun yanında Meslek Hastalıkları Hastaneleri gerçekten ülkemizde de iş hijyeni laboratuvarları, iş psikolojisi laboratuvarları, gelişkin solunum fonksiyon laboratuvarları, toksikoloji laboratuvarları gibi uygulamalarla ilklere imza atarak bu konuda önemli gelişmeler sağlanmasına katkıda bulunmuşlardır.

Meslek hastalıkları hastaneleri, 19/02/2015 tarihinde SSK’ya bağlı diğer hastaneler ile birlikte Sağlık Bakanlığı’na devredilmiştir.

Meslek Hastalığı Türleri Nelerdir?

Meslek Hastalığı Türleri Nelerdir

Meslek hastalıkları, yukarıdaki şekilde belirtilen faktörlere göre ayrılmaktadır. Meslek hastalığı incelemelerine doğru sonuca en hızlı şekilde ulaşabilmek için iki yönden değerlendirme ile devam etmek gerekmektedir. Değerlendirme kriterlerinin birincisi, hastalık tablosuna göre değerlendirme, diğeri de hastalığın nedenine yönelik değerlendirme olarak adlandırılabilir.  

Meslek hastalığı türlerinden birkaçı aşağıdaki gibidir.

  1. Biyolojik Faktörlere Bağlı Meslek Hastalıkları

Özellikle hayvancılık sektöründe ve sağlık personellerinde oldukça fazla görülen mikro organizmaların sebep olduğu hastalıklar biyolojik faktörlerden kaynaklanmaktadır. Biyolojik faktörlere bağlı meslek hastalıklarının bazıları hayvanlarda ve insanlarda da görülebilir. Bu hastalıklardan bazıları tüberküloz, brusellozis ve şarbon olarak adlandırılır.

2. Ergonomik Faktörlere Bağlı Meslek Hastalıkları

Sağlığa uygun olmayan duruş ve çalışma şekilleri, ağırlık taşıma, kaldırma ve hızlı çalışma temposu gibi faktörler, ergonomik faktörler olarak adlandırılarak ergonomik faktörlere bağlı meslek hastalıklarına sebep olmaktadır.

Meslek Hastalıklarından Korunma

Meslek hastalıkları alınacak önlemler ve iyileştirmeler ile korunması mümkün olan hastalıklar olarak değerlendirilmektedir. Çalışma ortamında meslek hastalığı kaynağı belirlendikten sonra alınacak önlemler çalışanların bu hastalıklardan korunmasında oldukça büyük bir etken olarak karşımıza çıkmaktadır.

“Meslek Hastalıklarını Önüne Geçmek İçin Alınacak Önlemler 3 başlıkta değerlendirilebilir”

Kaynakta Kontrol Yaklaşımları

Bir tehlikenin ortadan kaldırılmasına yönelik alınacak önlemlerin en başında kaynakta kontrol ve yok etme gelmektedir. Tehlikeye sebep olan faktörün belirlenerek ortadan kaldırılması, sonraki süreçte aynı tehlikeden doğacak durumların önüne geçilmesi ve KKD kullanımı, çalışma ortamında sürekli değişiklik gibi uygulamalar ile vakit harcanmasına gerek kalmadan kaynağı yok etmeye yönelik uygulamalar olarak gözümüze çarpmaktadır.

Kişisel Koruyucu Uygulamalar

Riski kaynağında yok etme uygulamalarından yukarıda bahsetmiştik. Riskin kaynağında ortadan kaldırılmasının sağlanamadığı durumlarda kişisel koruyucu uygulamalar ile çalışanların meslek hastalığı maruziyeti minimuma düşürülebilir.

Tıbbi yaklaşımlar

Meslek hastalıklarından korunma için tıbbi yaklaşımlardan da yararlanılabilir. Periyodik muayeneler ile eğitimler vasıtasıyla meslek hatalıklarının önüne geçilebilir veya erken teşhis ile hastalığın ölümcül boyutlara ulaşması engellenebilir.

Meslek Hastalıklarının Sınıflandırılması

Çalışanların geneline bakıldığında gerekli önlemler alınmak koşuluyla meslek hastalığı görülme riski oldukça düşüktür. Çalışanlarda görülen hastalığın meslek hastalığı olarak değerlendirilebilmesi için teşhis edilen hastalığın iş ile alakalandırılması gerekmektedir. Durumun tespiti alanında uzman doktorlar tarafından yapılabilir.

Meslek hastalıklarının sınıflandırılması için çalışan ve iş ile ilgili nedensellik bağının kurulabilmesi gerekmektedir. Ülkemizde meslek hastalıklarının sınıflandırılması ekte gösterilmiştir.

Türkiye’de Meslek Hastalıklarının Sınıflandırılması
GrupMeslek HastalıklarıAlt Grup ve Hastalıklar
A GrubuKimyasal maddelerle olan meslek hastalıkları25 alt grupta 67 hastalık
B GrubuMesleki Cilt Hastalıkları2 alt grupta Deri Kanseri & Kanser dışı deri hastalıkları
C GrubuPnömokonyozlar ve diğer mesleki solunum sistemi hastalıkları6 alt grupta 9 hastalık
D GrubuMesleki Bulaşıcı Hastalıklar4 alt grupta 30 hastalık
E GrubuFiziksel Etkenlerle Olan Hastalıklar7 alt grupta 12 hastalık
Türkiye’de Meslek Hastalıkları Sınıflandırması
ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ